Zagadnienie stosowania technologii w ramach \u015bwiadczenia pomocy prawnej okre\u015bla si\u0119 cz\u0119sto mianem LegalTech. O LegalTech zrobi\u0142o si\u0119 g\u0142o\u015bno w ostatnich latach za spraw\u0105 rozwoju narz\u0119dzi sztucznej inteligencji, co da\u0142o asumpt\u00a0 do medialnych spekulacji o mo\u017cliwo\u015bci wyeliminowania prawnik\u00f3w i zast\u0105pienia ich przez roboty. Jednak LegalTech to znacznie wi\u0119cej ni\u017c tylko zagadnienia zwi\u0105zane ze sztuczn\u0105 inteligencj\u0105.<\/p>\n
Co to jest LegalTech?<\/strong><\/p>\n O LegalTech mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 od chwili rozpowszechnienia si\u0119 technologii informatycznych \u2013 komputer\u00f3w i oprogramowania. Legaltech to wszelkie narz\u0119dzia (przewa\u017cnie informatyczne) wykorzystywane w bran\u017cy prawnej przez prawnik\u00f3w. S\u0105 to zar\u00f3wno narz\u0119dzia wykorzystywane powszechnie (np. edytory tekstu, e-mail) jak i narz\u0119dzia specjalistyczne (np. zarz\u0105dzanie kancelari\u0105, bazy informacji prawnej).<\/p>\n Warto wiedzie\u0107, \u017ce ju\u017c w 1980 r. powsta\u0142a w USA organizacja dedykowana temu zagadnieniu pod nazw\u0105 International Legal Technology Association (ILTA), kt\u00f3ra obecnie zrzesza 1440 podmiot\u00f3w (g\u0142\u00f3wnie kancelarii) oraz ponad 20.000 os\u00f3b.<\/p>\n Rynek narz\u0119dzi LegalTech jest bardzo rozbudowany w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, na innych rynkach, w tym w Polsce, oferta jest znacznie skromniejsza.<\/p>\n Przyk\u0142ady klasycznych produkt\u00f3w i us\u0142ug z zakresu LegalTech:<\/p>\n W Polsce jeszcze kilka lat temu by\u0142o niewiele narz\u0119dzi dedykowanych prawnikom. Dopiero oko\u0142o roku 2012 – 2013 pojawi\u0142a si\u0119 szersza oferta, jednak zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 z proponowanych narz\u0119dzi to by\u0142y – do\u015b\u0107 podobne do siebie – programy do zarz\u0105dzania kancelariami prawnymi lub do zarz\u0105dzania wierzytelno\u015bciami.<\/p>\n Rola LegalTech<\/strong><\/p>\n Klasyczne narz\u0119dzia LegalTech to technologia wspieraj\u0105ca wykonywanie zawodu prawnika. Proponowane rozwi\u0105zania maj\u0105 pomaga\u0107 prawnikom wykonywa\u0107 zaw\u00f3d i dzia\u0142aj\u0105 w tle relacji prawnik-klient. Nie maj\u0105 one zatem ambicji, aby zmienia\u0107 spos\u00f3b wykonywania doradztwa prawnego, a jedynie maj\u0105 na celu usprawnia\u0107 spos\u00f3b \u015bwiadczenia tych us\u0142ug. Na tym polu nadal jest wiele do zrobienia \u2013 zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 prawnik\u00f3w wykorzystuje technologie informatyczne w tradycyjny spos\u00f3b \u2013 e-mail do po prostu wygodniejszy i szybszy spos\u00f3b przesy\u0142ania korespondencji.<\/p>\n Kilkana\u015bcie lat temu zacz\u0119to jednak zauwa\u017ca\u0107, \u017ce technologia pozwala na zmian\u0119 sposobu \u015bwiadczenia doradztwa prawnego. Prze\u0142om w sposobie my\u015blenia o technologiach w konte\u015bcie us\u0142ug prawnych mo\u017cna przypisa\u0107 Richardowi Susskind<\/a>, kt\u00f3ry w 2008 roku opublikowa\u0142\u00a0 ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eKoniec \u015bwiata prawnik\u00f3w?\u201d (The End of Lawyers? Rethinking the Nature of Legal Services)<\/a>.<\/p>\n Richard Susskind wskaza\u0142, \u017ce bran\u017ca doradztwa prawnego zmieni si\u0119 w najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci pod wp\u0142ywem 2 czynnik\u00f3w:\u00a0komodytyzacji (commoditisation) us\u0142ug prawnych oraz\u00a0rozoju technologii informatycznych.<\/p>\n Technologie, kt\u00f3re zdaniem R. Susskinda, mia\u0142y oddzia\u0142ywa\u0107 na bran\u017c\u0119 prawn\u0105 to:<\/p>\n Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce te przewidywania powsta\u0142y w roku 2008.<\/p>\n LegalTech a zmiany na rynku us\u0142ug prawnych<\/strong><\/p>\n Z perspektywy roku 2018 mo\u017cna oceni\u0107, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 z powy\u017cszych technologii ju\u017c jest obecna na rynku i zaczyna kszta\u0142towa\u0107 nie tylko spos\u00f3b \u015bwiadczenia us\u0142ug prawnych ale tak\u017ce rynek tych us\u0142ug. Przyk\u0142adowo platformy \u0142\u0105cz\u0105ce prawnik\u00f3w z klientami zacz\u0119\u0142y ju\u017c realnie kszta\u0142towa\u0107 rynek doradztwa prawnego dla konsument\u00f3w.<\/p>\n Tak\u017ce i w Polsce zachodz\u0105 zmiany na rynku us\u0142ug prawnych. Co roku pojawia si\u0119 kilkutysi\u0119czne grono nowych radc\u00f3w prawnych i adwokat\u00f3w. Coraz wi\u0119cej firm tworzy w\u0142asne dzia\u0142y prawne. Technologia otwiera rynek konsumencki na us\u0142ugi prawne. Konsumenci zaczynaj\u0105 si\u0119 przyzwyczaja\u0107 do dost\u0119pno\u015bci wiedzy o prawie, a tak\u017ce do rozwi\u0105za\u0144 opartych na automatyzacji i dost\u0119pie online. Powstaje pytanie, kiedy te zmiany znajd\u0105 realne odzwierciedlenie w sektorze us\u0142ug prawnych?<\/p>\n LegalTech \u2013 jak szuka\u0107 rozwi\u0105za\u0144?<\/strong><\/p>\n My\u015bl\u0105c o LegalTech warto zastanowi\u0107 si\u0119 przede wszystkim nad mo\u017cliwo\u015bci\u0105 zastosowania technologii w ramach istniej\u0105cych proces\u00f3w zwi\u0105zanych ze \u015bwiadczeniem us\u0142ug prawnych. Warto zidentyfikowa\u0107 poszczeg\u00f3lne fazy \u015bwiadczenia us\u0142ug prawnych, a potem spr\u00f3bowa\u0107 zastosowa\u0107 dost\u0119pne narz\u0119dzia do lepszego wykonania danego etapu.<\/p>\n Przyk\u0142adowo pierwszym etapem \u015bwiadczenia us\u0142ugi prawnej jest zawsze identyfikacja problemu prawnego klienta. Identyfikacji tej dokonuje sam klient zastanawiaj\u0105c si\u0119, jakiego prawnika potrzebuje albo pr\u00f3buj\u0105c samemu ustali\u0107, jakie przepisy maj\u0105 zastosowanie do jego problemu. Robi to tak\u017ce prawnik, do kt\u00f3rego trafia klient z danym problemem. Identyfikacja ta polega zazwyczaj na umiej\u0119tnym zadawaniu pyta\u0144 \u2013 warto pomy\u015ble\u0107, czy procesu tego nie da si\u0119 ustandaryzowa\u0107 i do pewnego stopnia zautomatyzowa\u0107. Takie narz\u0119dzie mog\u0142oby pom\u00f3c osobom potrzebuj\u0105cym doradztwa prawnego w wyborze w\u0142a\u015bciwego prawnika lub w skierowaniu ich na w\u0142a\u015bciwe tory dalszej analizy. Zapewne nie da si\u0119 stworzy\u0107 narz\u0119dzia uniwersalnego \u2013 zatem warto od razu wybra\u0107 jak\u0105\u015b konkretn\u0105 dziedzin\u0119 prawa.<\/p>\n Aby stworzy\u0107 rozwi\u0105zanie z zakresu Legaltech potrzeba zar\u00f3wno wiedzy z zakresu dost\u0119pnych narz\u0119dzi technologicznych jak i wiedzy dotycz\u0105cej prawa oraz jego stosowania. Mi\u0119dzy innymi z tego powodu powsta\u0142a Fundacja LegalTech Polska – forum wymiany wiedzy pomi\u0119dzy prawnikami a specjalistami z innych dziedzin.<\/p>\n LegalTech \u2013 dla kogo?<\/strong><\/p>\n Rozwi\u0105zania LegalTech mog\u0105 wspiera\u0107 zar\u00f3wno prawnik\u00f3w jak i ich klient\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c osoby, kt\u00f3re samodzielnie dochodz\u0105 swoich praw. Prawnik mo\u017ce potrzebowa\u0107 narz\u0119dzi umo\u017cliwiaj\u0105cych szybsze wykonanie rutynowych czynno\u015bci i skupienie si\u0119 na rozwi\u0105zaniu problem\u00f3w prawnych. Klient mo\u017ce potrzebowa\u0107 narz\u0119dzia u\u0142atwiaj\u0105cego wyb\u00f3r prawnika albo lepsz\u0105 komunikacj\u0119 z prawnikiem. Osoba, kt\u00f3ra chce sama znale\u017a\u0107 rozwi\u0105zanie swego problemu prawnego mo\u017ce potrzebowa\u0107 mo\u017cliwo\u015bci \u0142atwego dowiedzenia si\u0119 o podstawowych kwestiach np. ustalenia w\u0142a\u015bciwego s\u0105du, sformu\u0142owania pozwu lub wniosku.<\/p>\n Dalsze inspiracje<\/strong><\/p>\n Dla zrozumienia kontekstu Legaltech proponuj\u0119 zapozna\u0107 si\u0119 z moj\u0105 prezentacj\u0105 \u201eLegaltech \u2013 od technologii wspomagaj\u0105cej prawnik\u00f3w do technologii umo\u017cliwiaj\u0105cej \u015bwiadczenie us\u0142ug prawnych\u201d.<\/p>\n\n
\n